Özgür Yazılım, Özgür Çocuk: Dijital Mahremiyet Bir Çocuk Hakkı Mıdır?

Day April 26, 2026
Time 11:20–12:10
Room 1. Kat Atölye
Duration 50 min
Spoken language Turkish
Format Panel

Özgür yazılım hareketi, kullanıcı özgürlüğünü ve toplumsal faydayı merkeze alırken; dijital dünyanın en savunmasız özneleri olan çocuklar bu mücadelenin neresinde duruyor? Çocuk Hakları Gönüllüleri Derneği (ÇOHAG) olarak, 2015 yılındaki kuruluş vizyonumuzu 2026’nın dijital gerçekliğiyle harmanladığımız bu panelde; dijital mahremiyetin sadece bir 'güvenlik' meselesi değil, temel bir çocuk hakkı olduğunu savunuyoruz. 2022-2025 yılları arasındaki pasif dönemimizin ardından, 'Yeniden Aktivasyon' stratejimiz kapsamında dijital hak savunuculuğunu önceliğimize aldık. Kapalı kaynaklı algoritmaların, büyük dil modellerinin ve ticari veri madenciliğinin çocukların gelişimsel süreçleri üzerindeki tahakkümünü sorguluyoruz. Özgür yazılım felsefesinin sunduğu şeffaflık ve denetlenebilirlik imkanlarının, çocukların ifade özgürlüğünü ve mahremiyetini korumada nasıl bir 'dijital kalkan' oluşturabileceğini tartışmaya açıyoruz. Panelimizde; yazılım özgürlüğünü diğer tüm özgürlük mücadelelerinden ayrı görmeyen bir yaklaşımla, sivil toplumun gönüllü gücünü dijital etik ve çocuk hakları paydasında nasıl birleştirebileceğimize dair bir yol haritası sunacağız. Özgür yazılım, özgür çocuk içindir.

Bu oturumda, dijital dünyanın en geniş ama en az söz hakkına sahip kitlesi olan çocukların haklarını; özgür yazılımın sunduğu imkanlar ve güncel tehditler üzerinden masaya yatırıyoruz. 2015’ten bugüne taşıdığımız saha disiplinini, 2026’nın karmaşık dijital mimarisiyle karşı karşıya getiriyoruz.

Oturumda şu temel eksenler üzerinden bir tartışma yürütülecektir:

Veri Madenciliği ve Erken Çocukluk: Kapalı kaynaklı platformların ve “ücretsiz” uygulamaların çocuk verilerini işleme biçimleri; dijital ayak izlerinin rızasız ticarileştirilmesi.

Hak mı, Güvenlik mi?: Birleşmiş Milletler Çocuk Haklarına Dair Sözleşme ışığında, dijital mahremiyetin çocuk gelişimi için neden bir “tercih” değil, “temel hak” olduğu.

Bir Savunma Aracı Olarak Özgür Yazılım: Şeffaflık ve denetlenebilirlik ilkelerinin, çocukları gözetim toplumundan korumada nasıl bir “dijital kalkan” oluşturabileceği.

Yapay Zeka Etiği: Üretken sistemlerin ve büyük dil modellerinin çocukların bilgiye erişim ve ifade özgürlüğü üzerindeki etkisi; önyargılı algoritmalara karşı özgür yazılımın rolü.

Yeni Dönem Aktivasyonu: 2022-2025 arası verilen aranın ardından, dijital savunuculuğun hak mücadelesinin merkezine yerleşme süreci ve gönüllü ağının bu dönüşümdeki payı.

Oturumun Çıktısı: Katılımcılara, özgür yazılımın sadece teknik bir tercih değil, aynı zamanda temel bir hak savunuculuğu enstrümanı olduğunu somut örneklerle göstermeyi hedefliyoruz. Kapanışta, yazılım topluluğu ile sivil toplumun bu kesişim kümesinde nasıl ortak projeler üretebileceğine dair bir tartışma zemini açılacaktır.