Google, Türkiye’de pek erişilebilir olmasa da 2011’den beri kendi Linux-tabanlı işletim sistemi ile tasarlanan Chromebook adını verdiği dizüstü bilgisayarları donanım ortaklarıyla birlikte uluslararası piyasaya sürüyor. Bu cihazlarda kullanıcının yapabileceği şeyler güvenlik ve ebeveyn/şirket kontrolü gibi gerekçelere olabildiğine kısıtlanmış durumda. Aynı zamanda bu girişimin bir amacının da kullanıcıları Google’ın kapalı bulut ekosistemine bağlamak olduğunu söylemek yanlış olmaz.
Ancak bu garip dizüstü bilgisayarların özgür yazılım açısından beklenilenin aksine büyük bir potansiyeli var. Google bu cihazlarda mümkün olduğunca özgür yazılım kullanmaya çalışıp, değişikliklerini de sorun çıkartmadan yayımlıyor, hatta esas projelere katkıda bulunuyor. Diğer bilgisayarlarda mülki olan BIOS/UEFI, gömülü kontrolcü, TPM gibi parçaların yazılımları bile özgür olarak yayımlanmış. İşin kötü tarafı, kendi garip güvenli başlatma akışlarından dolayı bu cihazlarda sıradan bir Linux dağıtımını kullanmak UEFI destekleyen sıradan bir bilgisayardan çok daha uğraştırıcı. Yazılımcıların pek ilgisini çekemediği için bu potansiyel çok da ortaya çıkabilmiş değil.
Ben de zamanında daha özgür bir cihaz arayışıyla Libreboot’a girebilmiş bir Chromebook görmemle bunları keşfetmeye başladım. Onun benzeri bir modelde potansiyel görüp aldım. Nasıl Debian gibi sıradan Linux temelli sistemler kurarım çalıştırırım, nasıl Libreboot gibi özgür bir donanım yazılımına çevirebilirim, kendim uğraşıp kurabilmem yetmez herkes rahatça kurabilsin, bir modelde yetmez hepsinde çalışabilsin derken yıllar geçti. Bu cihazlarda ne kadar özgür yazılım kullanabiliyoruz, neler üzerinde uğraşmam gerekti, başkaları neler başardı, yapılabilecek ne var anlatmaya çalışacağım.